Balakən Bakıdan avtomobil yolu ilə təxminən 440–450 km şimal-qərbdə, Gürcüstan sərhədində yerləşir: şəxsi avtomobillə yol 6–7, avtobusla 7–8 saat çəkir. Bakı–Balakən gecə qatarı 2026-cı il 1 avqustdan müvəqqəti dayandırılıb, ona görə hazırda əsas variant avtobus və ya avtomobildir. Şəhərin simvolu 1867–1877-ci illərdə tikilmiş Cümə məscidinin təxminən 44–45 metrlik kərpic minarəsidir. Təbiət üçün Zaqatala Dövlət Təbiət Qoruğunun Balakən hissəsi və Katex kəndinin şimalındakı təxminən 20 metrlik Katex şəlaləsi əsas məkanlardır. Kiçik oteldə gecəlik təxminən 40–50 manat, qonaq evində 30–60 manatdır, ən uyğun mövsüm may–iyun və sentyabr–noyabr aylarıdır. Əsas yerləri 2 günə gəzmək olar.
Bakıdan Balakənə necə getmək olar
Balakən Azərbaycanın ən şimal-qərb rayonudur: Zaqatala rayonu, Gürcüstanın Kaxeti bölgəsi və Rusiyanın Dağıstan Respublikası ilə həmsərhəddir. Avtomobil yolu adətən Şamaxı–Qəbələ–Şəki–Qax–Zaqatala istiqaməti ilə gedir. Yolda Şəki və Zaqatalada dayanmaq mümkündür, bu şəhərlər haqqında ayrıca yazılarımız var.
| Nəqliyyat | Marşrut | Təxmini vaxt | Təxmini xərc |
|---|---|---|---|
| Avtobus | Bakı Beynəlxalq Avtovağzalı – Balakən | 7–8 saat | 13–17 manat |
| Şəxsi avtomobil | Bakı–Şamaxı–Qəbələ–Şəki–Zaqatala–Balakən | 6–7 saat | yanacaq xərci |
| Qatar | Bakı–Balakən gecə qatarı | 1 avqust 2026-dan dayandırılıb | – |
Azərbaycan Dəmir Yolları (ADY) Bakı–Balakən qatarını 2025-ci il 3 yanvarda bərpa etmişdi. 2026-cı il 1 avqustdan qatar Qax–Balakən sahəsində hava şəraitinin vurduğu ziyana görə müvəqqəti dayandırılıb. ADY sentyabrın sonunda bərpa işlərinin davam etdiyini bildirib, amma konkret tarix açıqlamayıb. Dayandırılmazdan əvvəl standart sinifdə bilet 18, standart+ sinifdə 27, biznes sinifdə 72 manatdan başlayırdı. Qatarın yenidən işə düşüb-düşmədiyini ticket.ady.az saytından yoxlayın. Avtobus biletinin qiyməti və reys saatları dəyişə bilər, onları avtovağzalın kassasından dəqiqləşdirin.
Balakən şəhəri və Cümə məscidinin minarəsi
Balakən şəhəri Böyük Qafqazın ətəyində, dəniz səviyyəsindən təxminən 378 metr hündürlükdə, Alazan çayının qolu olan Balakənçayın sahilində yerləşir. Vikipediyaya görə 2017-ci ildə şəhərdə 14 800 nəfər yaşayırdı, şəhər statusunu isə 1960-cı illərdə alıb. Rayonun sahəsi 940 kvadratkilometrdir, 59 kəndi var, 2020-ci ildə əhalisi 99 100 nəfər idi.
Şəhərin əsas abidəsi Məhəmməd Əsədov küçəsindəki Cümə məscididir. Yerli adı "Minarəli məscid"dir. Kitabəyə görə tikinti 1867-ci ildə başlayıb, 1877-ci ildə başa çatıb. Tikintini dövrünün tanınmış ustası Ömər İlisulu aparıb. Məscid haqqında əsas faktlar:
- Minarə: səkkizguşəli, bişmiş kərpicdən, əsas binadan ayrı tikilib və yuxarı qalxdıqca daralır. Hündürlüyü Vikipediyada 44 metr, azerbaijan.travel portalında 45 metr göstərilir. Bu minarə ölkənin ən hündür məscid minarələrindən biridir.
- Bina: əsas tikili çay daşından hörülüb, hörgüdə əhəng və yumurta sarısı qarışığından istifadə edilib. Ümumi sahəsi 1 025, həyəti 3 000 kvadratmetrdir.
- İnteryer: ibadət zalında 12 sütun, 26 tağ və 16 pəncərə var. Girişin qarşısında altı sütunlu, yeddi tağlı eyvan yerləşir.
- Tarix: sovet dövründə anbar kimi istifadə olunub, 1947-ci ildə dindarlara qaytarılıb, 1955, 1980 və 1996-cı illərdə təmir edilib. 2001-ci ildən ölkə əhəmiyyətli tarix-mədəniyyət abidəsidir.
Azerbaijan.travel portalının yazdığına görə minarədən Alazan vadisi və Qafqaz dağları görünür. Minarəyə qalxmaq imkanını yerində soruşun. Məscid fəaliyyətdə olan ibadət yeridir: geyiminiz örtülü olsun, namaz vaxtlarında içəridə səs-küy salmayın. Şəhərdə məsciddən başqa mərkəzi park və bazar da gəzməyə dəyər.
Zaqatala qoruğunun Balakən hissəsi
Zaqatala Dövlət Təbiət Qoruğu 1929-cu ildə yaradılıb və Zaqatala ilə Balakən rayonlarının dağlıq ərazisini əhatə edir. Vikipediyaya görə Balakən dağlarının böyük hissəsi qoruğun tərkibindədir. Qoruğun sahəsi mənbələrdə fərqli göstərilir: 2008-ci ildəki genişlənmədən sonra 47 349 hektar kimi verilir. Ərazi 650 metrdən yuxarıda başlayır, meşələrin 60 faizdən çoxu enliyarpaqlı ağaclardır: palıd, vələs, fıstıq, qarağac, cökə, şabalıd və qoz. Bəzi fıstıq ağaclarının yaşı 200–250 ilə, hündürlüyü 30 metrə çatır.
Qoruqda Dağıstan turu, vaşaq, cüyür, qonur ayı, çöl donuzu və porsuq yaşayır. Burada 10-a yaxın şəlalə və 15–17 mineral bulaq qeydə alınıb. Qoruq ciddi mühafizə rejimindədir, onun əsas ərazisinə Ekologiya və Təbii Sərvətlər Nazirliyinin icazəsi ilə daxil olmaq olar. Turistlər adətən kəndlərdən başlayan kənar cığırlarla gəzirlər. Dağ yürüşünə yerli bələdçi ilə çıxın, yaz və payızda çayların daşdığını nəzərə alın.
Katex kəndi və Katex şəlaləsi
Katex Böyük Qafqazın ətəyində, Gürcüstan sərhədinə yaxın yerləşən kənddir. Rayonun əhalisinə görə ikinci ən böyük bələdiyyəsidir, bələdiyyəyə Katex və Beretbina kəndləri daxildir. Kəndin içindən Katex çayı axır. Katexin adı 1020-ci ildə gürcü katolikosu Melxisedekin yazılarında çəkilir. Kənddə hazırda fəaliyyət göstərməyən Katex kilsəsi, sovet dövründə anbar kimi istifadə olunmuş tarixi məscid və kəndin girişindəki Sofu Baba piri var.
Kəndin şimalında, Zaqatala qoruğunun yaxınlığında Katex şəlaləsi yerləşir. Hündürlüyü təxminən 20 metrdir və Azərbaycanın böyük şəlalələrindən biri sayılır. Şəlaləyə meşə cığırı ilə gedilir. Cığırın uzunluğunu və vəziyyətini kənddə yerli sakinlərdən və ya bələdçidən öyrənin. Rahat ayaqqabı geyinin, yanınıza su götürün. Ən gur axın yazda, qar əriyəndə olur. Balakəndə başqa şəlalələr də var, amma onların adı və yeri rəsmi mənbələrdə dəqiq göstərilmədiyindən bu yazıya daxil etmədik.
Gürcüstan sərhədi: Balakən–Laqodexi keçidi
Balakən–Laqodexi avtomobil keçid məntəqəsi rayonu Gürcüstanın Laqodexi şəhəri ilə birləşdirir. 2020-ci ilin martından Azərbaycanın quru sərhədləri xüsusi karantin rejimi çərçivəsində sərnişinlər üçün bağlıdır, yalnız yük daşımalarına icazə verilir. Nazirlər Kabinetinin 2026-cı il 24 iyun tarixli 195 nömrəli qərarı ilə rejim 1 oktyabr 2026-dək uzadılıb, ondan sonrakı qərarı isə dəqiqləşdirə bilmədik. Gürcüstana bu keçidlə getməyi planlaşdırırsınızsa, son vəziyyəti nk.gov.az saytından yoxlayın. Hazırda Azərbaycandan Gürcüstana əsasən hava yolu ilə gedilir.
Yerli məhsullar, mətbəx, qonaq evləri və qiymətlər
Fındıq, xurma, şabalıd və yerli mətbəx
Balakən iqtisadiyyatının əsasını kənd təsərrüfatı təşkil edir: tütünçülük, bağçılıq, baramaçılıq və qarğıdalı əkini. AZƏRTAC-ın 2023-cü il avqust məlumatına görə rayonda fındıq bağlarının sahəsi 10 526 hektardır, bir il əvvəl 6 371 ton məhsul yığılıb. Fındıq yığımı avqust–sentyabr aylarına düşür. Azerbaijan.travel portalının yazdığına görə payızda Balakəndə Xurma festivalı keçirilir. Meşələrdə şabalıd ağacları bitir, payızda bazarlarda yerli şabalıd, qoz və bal tapmaq olar.
Vikipediya Balakən mətbəxinin xarakterik yeməkləri kimi maxara, cüttü, toyuq çığırtması və Balakən halvasını göstərir. Rayonda avarlar da yaşayır, ona görə yerli süfrədə avar mətbəxinin təsiri hiss olunur. Kafedə sadə nahar təxminən 10–20 manata başa gəlir.
Qonaq evləri, qiymətlər və mövsüm
Balakəndə yerləşmə seçimi azdır. Kiçik otellər və ailə qonaq evləri əsasən şəhər mərkəzində və Katex kimi böyük kəndlərdədir. Expedia-da 2026-cı ilin oktyabrında şəhər otelində gecəlik qiymət vergilər daxil 27 ABŞ dolları, yəni təxminən 45–46 manat idi. Qiymətlər təxminidir və mövsümdən asılı dəyişir:
- kiçik otel – iki nəfərlik otaq gecəsi 40–50 manat;
- qonaq evi – gecəsi 30–60 manat, səhər yeməyi çox vaxt qiymətə daxildir;
- şəhərdaxili taksi – 3–5 manat, Katexə gediş təxminən 10–15 manat;
- yerli bələdçi – şəlalə yürüşü üçün razılaşma ilə.
Ən uyğun vaxt may–iyun (yaşıl meşələr, gur şəlalələr) və sentyabr–noyabr aylarıdır (fındıq, xurma və payız rəngləri). İyul–avqustda aranda hava isti olur, amma dağ kəndləri sərindir. Qışda dağ cığırları buzlu və təhlükəli ola bilər.
2 günlük Balakən marşrutu
| Gün | Vaxt | Proqram |
|---|---|---|
| 1-ci gün | Səhər | Bakıdan yola çıxış (avtobus və ya avtomobil), yolda Şəki və ya Zaqatalada qısa fasilə |
| 1-ci gün | Günorta | Balakənə çatış, qonaq evində yerləşmə, yerli kafedə nahar |
| 1-ci gün | Axşam | Cümə məscidi və minarə, mərkəzi park, bazar |
| 2-ci gün | Səhər | Katex kəndinə gediş, şəlaləyə yürüş (yerli bələdçi ilə) |
| 2-ci gün | Günorta | Katexdə kənd evlərinə və tarixi məscidə baxış, piknik |
| 2-ci gün | Axşam | Bazardan fındıq, şabalıd və bal almaq, Bakıya qayıdış və ya Zaqatalada gecələmə |
Vaxtınız çoxdursa, marşrutu Zaqatala, Qax və İlisu ilə birləşdirib 3–4 günlük şimal-qərb səfərinə çevirə bilərsiniz.
Tez-tez verilən suallar
Bakıdan Balakənə neçə kilometrdir?
Avtomobil yolu ilə təxminən 440–450 km. Şəxsi avtomobillə 6–7, avtobusla 7–8 saat çəkir.
Bakı–Balakən qatarı işləyirmi?
Xeyr, qatar Qax–Balakən sahəsindəki ziyana görə 2026-cı il 1 avqustdan müvəqqəti dayandırılıb. Bərpa tarixi açıqlanmayıb, ticket.ady.az saytını izləyin.
Balakən Cümə məscidinin minarəsi neçə metrdir?
Mənbələrə görə 44–45 metr. Səkkizguşəli minarə bişmiş kərpicdən tikilib, məscid 1877-ci ildə tamamlanıb.
Katex şəlaləsi harada yerləşir?
Balakən rayonunun Katex kəndindən şimalda, Zaqatala qoruğunun yaxınlığında. Hündürlüyü təxminən 20 metrdir, ora meşə cığırı ilə gedilir.
Balakəndən Gürcüstana keçmək olarmı?
Balakən–Laqodexi keçidi 2020-ci ildən sərnişinlər üçün bağlıdır, yalnız yük daşınır. Son qərarı nk.gov.az saytından yoxlayın.
Balakənə nə vaxt getmək daha yaxşıdır?
May–iyun və sentyabr–noyabr ayları. Payızda fındıq və xurma mövsümü olur, şəlalələr isə yazda daha gur axır.
Mənbə: Azerbaijan.travel – Balakən Cümə məscidi, Azerbaijan.travel – Şimal-qərb mətbəxi, Vikipediya – Balakən Cümə məscidi, Vikipediya – Balakən rayonu, Vikipediya – Balakən, Vikipediya – Katex, Vikipediya – Zaqatala qoruğu, ADY – Bakı–Balakən qatarı, 1news.az – qatarın dayandırılması, Nazirlər Kabineti – 195 nömrəli qərar, AZƏRTAC – Balakən fındığı
Şərhlər