Qazax Bakıdan avtomobil yolu ilə təxminən 450 km qərbdə, Gürcüstan və Ermənistan sərhədləri yaxınlığında yerləşir. Ən rahat yol Azərbaycan Dəmir Yollarının (ADY) gündəlik Bakı–Qazax sürət qatarıdır: hər gün iki reys var, qatar Gəncə, Tovuz və Ağstafada dayanır və Qazaxa təxminən 5 saat 35 dəqiqəyə çatır. Standart sinifdə erkən alınan bilet 16,20 manatdan başlayır. Qazaxda əsas məkanlar Avey Dövlət Tarix-Mədəniyyət Qoruğu, Göyəzən dağı, Səməd Vurğunun Yuxarı Salahlıdakı ev-muzeyi və Vaqif–Vidadi memorial muzeyidir. Tovuzda isə Göytəpə arxeoloji abidəsi və Aşıq Sənəti Muzeyi var. Kiçik oteldə gecəlik təxminən 40–45 manat, qonaq evində 30–60 manatdır. Ən uyğun vaxt aprel–iyun və sentyabr–oktyabr aylarıdır. Hər iki rayonu 2 günə gəzmək olar.
Bakıdan Qazax və Tovuza necə getmək olar
Qazax Qazax-Tovuz iqtisadi rayonunun qərb ucundadır, Tovuz isə eyni marşrutun üstündə, Qazaxdan əvvəl gəlir. Avtomobil yolu Bakı–Gəncə–Şəmkir–Tovuz–Ağstafa–Qazax istiqaməti ilə gedir. Gəncə haqqında ayrıca yazımız var, yolda orada fasilə verə bilərsiniz.
| Nəqliyyat | Marşrut | Təxmini vaxt | Təxmini xərc |
|---|---|---|---|
| Qatar | Bakı–Qazax (Gəncə, Tovuz, Ağstafa dayanacaqları ilə) | 5 saat 35 dəqiqə | 16,20 manatdan (standart) |
| Şəxsi avtomobil | Bakı–Gəncə–Tovuz–Qazax | 6–7 saat | yanacaq xərci |
| Avtobus | Bakı Beynəlxalq Avtovağzalı – Qazax / Tovuz | 7–8 saat | 15–17 manat |
ADY-nin oktyabr qrafikinə görə qatarlar Bakıdan saat 08:00 və 18:00-da yola düşür. Bakı–Ağstafa sürət qatarı 2025-ci ilin yayında Qazaxa qədər uzadılıb, bundan sonra yol 8 saat 25 dəqiqədən 5 saat 36 dəqiqəyə enib. Bilet qiyməti dinamikdir: səfərdən 25–30 gün əvvəl alınan bilet ucuz olur, son günlərdə bahalaşır. Qrafiki və qiyməti ticket.ady.az saytından yoxlayın. Avtobus qiyməti və reys saatları təxminidir, avtovağzalın kassasından dəqiqləşdirin.
Avey qoruğu: Avey dağı və Damcılı mağarası
Avey Dövlət Tarix-Mədəniyyət Qoruğu Qazax rayonundadır və azerbaijan.travel portalına görə 3 613 hektar sahəni əhatə edir. Qoruq adını Avey dağının zirvəsindəki qədim məbəddən alır. Burada Daş dövründən orta əsrlərə qədərki memarlıq və arxeoloji abidələr qorunur. Qoruq üç hissədən ibarətdir: Damcılı, Göyəzən və Yuxarı Əskipara.
- Avey məbədi: zirvədəki Qafqaz Albaniyası dövrünə aid məbəd V–VII əsrlərə aid edilir. Mənbələrdə onun hündürlüyü 922 və 992,5 metr kimi fərqli verilir. Dağın yamaclarında və zirvəsində təxminən otuz mağara və ziyarət yeri var. Mütəxəssislərin fikrincə, məbəd daha qədim dövrlərdən müqəddəs sayılan yerdə tikilib, buna görə Avey bu gün də ziyarətgah kimi tanınır.
- Damcılı mağarası: Daş Salahlı kəndi yaxınlığında, Avey dağının cənub-şərq hissəsindədir. Ad tavandakı çatlardan damcılayan sudan gəlir. Mağara 1953-cü ildə aşkarlanıb, 1956–1958-ci illərdə arxeoloq Məmmədəli Hüseynovun rəhbərliyi ilə qazıntı aparılıb. Burada təxminən 7 000 daş alət tapılıb. Sonrakı illərdə Azərbaycan–Yaponiya ekspedisiyası da burada işləyib.
Dağa çıxış və cığırlar barədə rəsmi turist xəritəsi tapa bilmədik. Yürüşə yerli bələdçi ilə çıxın, rahat ayaqqabı geyinin və su götürün. Ziyarət yerlərində sakit davranın.
Göyəzən dağı – Qazaxın simvolu
Göyəzən Qazax rayonunun simvolu sayılır və Abbasbəyli ilə Alpout kəndləri yaxınlığında yerləşir. Vikipediyaya görə dağın dəniz səviyyəsindən hündürlüyü təxminən 858 metrdir. Azerbaijan.travel portalı onun ətrafdakı ərazidən 250 metr yüksəldiyini yazır. Dağ vulkan fəaliyyəti nəticəsində yaranıb. Zirvədə orta əsr qalasının xarabalıqları, yamaclarında isə mağara otaqları qalır. Qazıntılar zamanı alban məbədinin qalıqları və qəbiristanlıq da aşkarlanıb.
Yerli sakinlər Göyəzəni "dünyanın mərkəzi" adlandırır. Rəvayətə görə qədimdə təhlükə və ya bayram xəbəri zirvədə tonqal yandırmaqla verilirdi. Dağ Avey qoruğunun tərkibindədir, buna görə orada heç nə qoparmayın, daşları yerindən tərpətməyin.
Qazax şəhəri: ədəbiyyat, maarif və abidələr
Qazax ədəbiyyat və maarifçilik ənənəsi ilə tanınır. XVIII əsr şairi Molla Pənah Vaqif (1717–1797) Salahlı kəndində doğulub, sonra Qarabağ xanlığında vəzir olub. Xalq şairi Səməd Vurğun (1906–1956) də Yuxarı Salahlıda anadan olub. Rayonda görə biləcəyiniz əsas məkanlar:
- Səməd Vurğunun ev-muzeyi – Yuxarı Salahlı kəndində, 1976-cı ildən fəaliyyət göstərir.
- Molla Pənah Vaqif və Molla Vəli Vidadinin memorial muzeyi – Qazax şəhərində, 20 noyabr 1970-ci ildə açılıb.
- Müəllimlər seminariyasının binası – 1910-cu ildə tikilib, seminariya burada 1918–1959-cu illərdə fəaliyyət göstərib.
- Cümə məscidi (1902) və qarşısındakı İsrafil ağa hamamı (XX əsrin əvvəli).
- Tarix-diyarşünaslıq muzeyi (1984) və Qazax Dövlət Rəsm Qalereyası (1986).
Şəhər ətrafında daha qədim abidələr də var. Xanlıqlar kəndində VI–VII əsrlərə aid Didəvan qalası, İkinci Şıxlı kəndində Xram çayı üzərində Sınıq körpü yerləşir. Vikipediyaya görə rayonda dövlət qeydiyyatında olan 112 abidə var, onlardan 54-ü arxeoloji, 46-sı memarlıq abidəsidir.
Tovuz: Göytəpə, Aşıq Sənəti Muzeyi və mətbəx
Tovuz rayonu Kür çayından Kiçik Qafqazın ətəklərinə qədər uzanır. Rayonun ortasından Tovuzçay, şərqindən Əsrikçay və Zəyəmçay axır. Cənub hissəsi dağlıq və meşəlikdir. Əsas görməli yerlər bunlardır:
- Göytəpə: Tovuz şəhərindən təxminən 5 km şərqdə, Aşağı Quşçu kəndi yaxınlığında yerləşən neolit dövrü yaşayış yeridir. Abidə eramızdan əvvəl VI minilliyə aid edilir və Şomutəpə mədəniyyətinin Cənubi Qafqazdakı ən böyük erkən neolit məskənlərindən biri sayılır. 2012-ci ildə burada Göytəpə Arxeoloji Parkı yaradılıb.
- Azərbaycan Dövlət Aşıq Sənəti Muzeyi: 4 mart 2020-ci ildə Tovuz rayonunda açılıb. Tovuz Qazax və Borçalı ilə birlikdə aşıq sənətinin güclü olduğu bölgələrdən biridir. Azərbaycan aşıq sənəti 2009-cu ildə UNESCO-nun qeyri-maddi mədəni irs siyahısına salınıb. Mümkünsə, yerli toyda və ya məclisdə canlı saz-söz ifasını dinləyin.
- Tarix-diyarşünaslıq muzeyi: Tovuz şəhərində, rayonun arxeoloji tapıntıları və etnoqrafiyası ilə tanış olmaq üçün.
Azerbaijan.travel portalı Tovuz mətbəxindən üç yeməyi xüsusi qeyd edir: kərə yağında soğan və kəklikotu ilə bişirilən çəpiş pörtləməsi, sacda bişirilən laylı fəsəli və sarımsaqlı qatıq, qurut və qızardılmış soğanla verilən kartof xəngəli. Rayonda üzümçülük və şərabçılıq ənənəsi də var.
Qiymətlər, mövsüm və Gürcüstan sərhədi
Qiymətlər 2026-cı ilin oktyabrına olan təxmini rəqəmlərdir:
- Otel: Qazaxda kiçik otellərdə gecəlik təxminən 22–26 ABŞ dolları, yəni 40–45 manat.
- Qonaq evi: rayon mərkəzlərində və kəndlərdə 30–60 manat. Yerləri əvvəlcədən telefonla dəqiqləşdirin.
- Yemək: yerli kafedə nahar bir nəfər üçün 10–20 manat.
- Taksi: Avey və Göyəzən kimi kənd ərazilərinə gediş-qayıdış üçün qiyməti əvvəlcədən razılaşdırın.
Yay aylarında düzənlik hissədə hava isti olur, ona görə dağ yürüşləri üçün yaz və payız daha rahatdır. Qış aylarında cığırlar sürüşkən ola bilər.
Qazax Gürcüstan sərhədinə çox yaxındır. Xram çayı üzərindəki tarixi körpü Azərbaycanda Sınıq körpü, beynəlxalq mənbələrdə isə Qırmızı körpü kimi tanınır. Hazırkı körpü əsasən XVII əsrə aiddir, uzunluğu 175 metrdir, eyni adlı sərhəd keçidi də buradadır. Azərbaycanın quru sərhədləri 2020-ci ildən sərnişinlər üçün bağlıdır. Tbilisiyə getmək istəyirsinizsə, 2026-cı ilin mayında bərpa olunan gündəlik Bakı–Tbilisi gecə qatarından istifadə edə bilərsiniz. Sərhədlə bağlı son qərarı Nazirlər Kabinetinin rəsmi saytından yoxlayın.
2 günlük marşrut nümunəsi
| Gün | Vaxt | Plan |
|---|---|---|
| 1-ci gün | Səhər | Bakıdan 08:00 qatarı ilə yola çıxış |
| 1-ci gün | Günorta | Tovuzda düşmək: Göytəpə və Aşıq Sənəti Muzeyi, yerli kafedə nahar |
| 1-ci gün | Axşam | Avtobus və ya taksi ilə Qazaxa keçid, Cümə məscidi və İsrafil ağa hamamı, gecələmə |
| 2-ci gün | Səhər | Göyəzən dağı, ardınca Avey qoruğu və Damcılı mağarası (bələdçi ilə) |
| 2-ci gün | Günorta | Yuxarı Salahlıda Səməd Vurğunun ev-muzeyi, Vaqif–Vidadi memorial muzeyi |
| 2-ci gün | Axşam | Sınıq körpüyə qısa baxış və ya 18:00 qatarına qədər şəhərdə gəzinti, Bakıya qayıdış |
Vaxtınız çoxdursa, marşrutu Gəncə və Göygöllə, yaxud Gədəbəy–Daşkəsən istiqaməti ilə birləşdirə bilərsiniz. Bu bölgələr haqqında ayrıca yazılarımız var.
Tez-tez verilən suallar
Bakıdan Qazaxa neçə kilometrdir?
Avtomobil yolu ilə təxminən 450 km. Şəxsi avtomobillə 6–7, qatarla 5 saat 35 dəqiqə çəkir.
Bakı–Qazax qatarı hər gün işləyirmi?
Bəli, hər gün iki reys var: Bakıdan 08:00 və 18:00-da. Qatar Gəncə, Tovuz və Ağstafada dayanır. Son qrafiki ticket.ady.az saytından yoxlayın.
Göyəzən dağı neçə metrdir?
Dəniz səviyyəsindən təxminən 858 metr, ətraf ərazidən isə 250 metrə yaxın yüksəlir. Zirvədə orta əsr qalasının xarabalıqları var.
Səməd Vurğunun ev-muzeyi harada yerləşir?
Qazax rayonunun Yuxarı Salahlı kəndində. Muzey 1976-cı ildən fəaliyyət göstərir.
Qazaxdan Gürcüstana quru yolla keçmək olarmı?
Qırmızı körpü keçidi Qazax ərazisindədir, lakin quru sərhədlər 2020-ci ildən sərnişinlər üçün bağlıdır. Alternativ olaraq Bakı–Tbilisi qatarından istifadə edin.
Mənbə: Azerbaijan.travel – Avey qoruğu, Azerbaijan.travel – Tovuz mətbəxi, Vikipediya – Qazax rayonu, Vikipediya – Qazax, Vikipediya – Göyəzən dağı, Vikipediya – Damcılı mağarası, Vikipediya – Molla Pənah Vaqif, Vikipediya – Səməd Vurğun, Vikipediya – Qırmızı körpü, Vikipediya – Tovuz rayonu, Vikipediya – Göytəpə, President.az – Aşıq Sənəti Muzeyi, Caliber.az – Avey qoruğu, Eurasia.travel – Sınıq körpü, Railmarket – Bakı–Qazax qatarı
Şərhlər