Salyan Bakıdan avtomobil yolu ilə təxminən 130–150 km, Neftçala isə 180 km-ə yaxın cənubdadır. Hər iki rayona Bakı Beynəlxalq Avtovağzalından avtobusla və ya şəxsi avtomobillə 2–3 saata çatmaq olur. 2026-cı ilin oktyabrı etibarilə bu istiqamətdə sərnişin qatarı işləmir. Əsas məkan 5 iyul 2003-cü ildə yaradılan Şirvan Milli Parkıdır: 54 373,5 hektarlıq ərazidə Azerbaijan.travel portalına görə 7–8 min ceyran yaşayır. Neftçalada Kür çayı Xəzərə tökülür, rayonun cənubunda isə 2018-ci ildə yaradılan Qızılağac Milli Parkı başlayır. Quş müşahidəsi üçün ən yaxşı vaxt noyabr–mart aylarıdır. Neftçalada sadə oteldə gecəlik təxminən 45–50 manatdır. Bölgəni 1–2 günə gəzmək olar.
Bakıdan Salyan və Neftçalaya necə getmək olar
Yol Bakı–Ələt istiqamətində cənub magistralı ilə gedir. Azerbaijan.travel portalına görə Şirvan Milli Parkı Bakı–Astara yolunun üstündə, paytaxtdan təxminən 90 km cənubdadır. Salyan parkdan sonra, Kür çayının sahilində yerləşir. Neftçalaya Salyandan Kür boyunca daha 35–40 km getmək lazımdır.
| Nəqliyyat | Marşrut | Təxmini vaxt | Təxmini xərc |
|---|---|---|---|
| Şəxsi avtomobil | Bakı–Ələt–Şirvan Milli Parkı–Salyan–Neftçala | Salyana 2, Neftçalaya 2,5–3 saat | yanacaq xərci |
| Avtobus | Bakı Beynəlxalq Avtovağzalı – Salyan / Neftçala | 2,5–3,5 saat | 5–7 manat |
| Qatar | Ələt–Salyan–Astara xətti | – | sərnişin reysi yoxdur |
| Ekskursiya | Bakıdan Şirvan Milli Parkına günlük tur | tam gün | xarici platformalarda 59 avrodan |
Ələt–Salyan–Astara dəmir yolu Salyandan keçir, lakin hazırda bu xətlə yalnız yük daşınır. Avtobus qiyməti və reys saatları təxminidir, onları avtovağzalın kassasından dəqiqləşdirin. Parkın içində məsafələr böyükdür, ona görə avtomobil və ya bələdçi ilə getmək daha rahatdır.
Şirvan Milli Parkı: ceyranlar və quşlar
Şirvan Milli Parkı 5 iyul 2003-cü ildə 1969-cu ildə yaradılmış Şirvan qoruğu və ətraf ərazilər əsasında təşkil edilib. Park əsasən Salyan rayonundadır, sahəsi 54 373,5 hektardır. Ərazi keçmişdə Xəzərin altında olub, indi dəniz səviyyəsindən 20–25 metr aşağıdadır. İqlim yarımsəhra iqlimidir: yay isti və quraq, qış isə mülayim keçir.
Parkın simvolu Qırmızı kitaba düşmüş ceyrandır. IUCN hesabatına görə 1960-cı ildə burada cəmi 77 ceyran qalmışdı, bütün ölkədə isə 131 ceyran sayılmışdı. Qoruq rejimi sayəsində sürü bərpa olunub, Azerbaijan.travel portalı indi parkda 7–8 min ceyran yaşadığını yazır. Buradan götürülən ceyranlar Qobustan, Acınohur və Ağgöl kimi ərazilərə də köçürülüb. Ceyranları müşahidə meydançasından, xüsusən səhər tezdən və axşamüstü görmək mümkündür.
Parkda 230–270 quş növü qeydə alınıb (mənbələr fərqli rəqəm verir). Bunların arasında flaminqo, ağquyruq dəniz qartalı, çöl qartalı, bəzgək və turac var. Qışda göllərdə boz qaz, yaşılbaş ördək və digər su quşları toplaşır. Azerbaijan.travel portalı mövsümləri belə bölür:
- Noyabr–fevral: bəzgək sürüləri və qışlayan su quşları.
- Aprel–iyun: yuva quran növlər.
- Sentyabr–oktyabr: köçəri yırtıcı quşlar, ördəklər və cüllütlər.
Milli parklara giriş ödənişlidir. Saytımızdakı “Azərbaycanın milli parkları” yazısına görə bir nəfərlik bilet təxminən 2 manatdır, bileti Ekologiya və Təbii Sərvətlər Nazirliyinin portalından və ya girişdə almaq olur. Parkda ocaq qalamaq, ov etmək və heyvanlara yaxınlaşmaq qadağandır.
Kür çayının mənsəbi və Neftçala
Kür Cənubi Qafqazın ən uzun çayıdır: 1 515 km uzunluğun 906 km-i Azərbaycandan keçir. Çay Neftçala yaxınlığında, dəniz səviyyəsindən 26,5 metr aşağıda Xəzərə tökülür. Kürün deltası Xəzərə axan çaylar arasında dördüncü ən böyük deltadır. Vikipediyaya görə 1998-ci ildə Xəzərin səviyyəsinin qalxması və güclü daşqın nəticəsində çay məcrasını qərbə dəyişib.
Son illərdə Kürün aşağı axınında dayazlaşma problemi də var. 2023-cü ildə Salyan və Neftçala sakinləri çayın bəzi yerlərdə piyada keçiləcək qədər dayazlaşdığını bildirmişdi. Mənsəb ətrafına rəsmi turist marşrutu barədə məlumat tapa bilmədik, ona görə yerli bələdçi ilə getməyiniz məsləhətdir.
Neftçala şəhər statusunu 1959-cu ildə alıb, adı “neft” və “çala” sözlərindən yaranıb. Şəhər dəniz səviyyəsindən 26 metr aşağıdadır. Rayonda palçıq vulkanları, Duzdağ gölü və tuqay meşələri var. Şəhərdə diyarşünaslıq muzeyi fəaliyyət göstərir.
Yod-brom zavodu: Neftçala yod istehsalı ilə tanınır. Sovet dövründə qurulan zavod 1990-cı illərdə özəlləşdirilib. Hazırda Həsənabad yaxınlığındakı “Azer-Yod” müəssisəsi yeraltı şor sulardan yod alır, 2008-ci ildə Avropa Yenidənqurma və İnkişaf Bankı bu layihəyə 15 milyon dollar kredit ayırıb. Zavod turist obyekti deyil, ərazisinə giriş yoxdur.
Salyan şəhəri və ətrafı
Salyan Kür sahilində yerləşən qədim ticarət şəhəridir və 1916-cı ildən rəsmi olaraq şəhər sayılır. XIX əsrdə Bakı quberniyasının Cavad qəzasının mərkəzi olub. Şəhərin əhalisi təxminən 36 min nəfərdir. Salyan tarixən balıqçılıq və kürü emalı ilə tanınıb. Kürə yaxınlıq səbəbindən şəhər dəfələrlə daşqınlarla üzləşib.
- Babazənən palçıq vulkanı: şəhərə yaxın yerləşir, palçığı müalicəvi hesab olunur.
- Arxeoloji abidələr: rayonda Tunc dövründən erkən orta əsrlərə qədərki Marımlı nekropolu, Qursanqı küp qəbirləri, Noxudlu və Mahmudabad xarabalıqları var.
- Kür sahili: şəhərdə çay boyunca gəzinti üçün sakit yerlər tapmaq olar.
Qızılağac Milli Parkı: quşçuluq turizmi
Qızılağac Milli Parkı Prezidentin 26 sentyabr 2018-ci il tarixli 512 nömrəli sərəncamı ilə Lənkəran, Masallı və Neftçala rayonlarının ərazisində yaradılıb. Sahəsi 99 060 hektardır. Park 1929-cu ildə təsis edilən Qızılağac qoruğunun əsasında qurulub və beynəlxalq əhəmiyyətli sulak əraziləri üzrə Ramsar siyahısındadır. Burada 248 quş növü qeydə alınıb, onların çoxu Azərbaycanın Qırmızı kitabına düşüb.
Azerbaijan.travel portalına görə milyonlarla quş əsasən oktyabrdan maya qədər burada olur. Noyabr–mart aylarında qışlayan su quşlarının sayı ən yüksək həddə çatır: çəhrayı qızılqaz (flaminqo), qıvrımlələk qutan, cırtdan qarabatdaq və qırmızıdöş qaz kimi nadir növləri görmək olar. 1991-ci ilin yanvarında aparılan sayımda körfəzdə 628 mindən çox su quşu, o cümlədən təxminən 13 min flaminqo qeydə alınmışdı.
Parkın tərkibində dənizlə əlaqəli açıq körfəz və bənd vasitəsilə dənizdən ayrılmış Kiçik Qızılağac körfəzi var. Ərazi çox böyükdür və bir hissəsinə daxil olmaq mümkün deyil. Portal yarımadaya doğru laqunu kəsən yolda müşahidə nöqtələrini tövsiyə edir. Bilet və iş saatı barədə rəsmi məlumat tapılmadı, ona görə səfərdən əvvəl parkla əlaqə saxlayın.
Balıq və kürü: qanuni məhdudiyyətlər
Kür və Xəzər sahili balıq yeməkləri ilə tanınır, lakin nərə balığı ilə bağlı ciddi qadağalar var. Xəzəryanı dövlətlərin razılaşması ilə 2010-cu ildən Xəzərdə nərəkimilərin sənaye ovu qadağandır. Bundan əlavə, hər il 1 maydan 1 sentyabradək kürü tökmə dövründə ölkənin bütün su hövzələrində balıq ovuna moratorium tətbiq olunur. Qanunsuz ov və qaçaqmalçılıq hallarına görə şəxslər məsuliyyətə cəlb edilir, ziyan isə əlavə ödənilir.
- Bazarda və yol kənarında sənədsiz satılan nərə balığı və kürünü almayın.
- Restoranda kütüm, çəki və digər icazəli balıq növlərini seçin.
- Həvəskar balıq ovu üçün moratorium tarixlərinə və icazə qaydalarına əməl edin.
Qiymətlər, yaşayış və 1–2 günlük marşrut
Neftçaladakı “Arena Hotel Neftchala” noyabr tarixləri üçün beynəlxalq rezervasiya saytlarında gecəlik 26–29 ABŞ dolları (vergilərlə 31–34 dollar), yəni təxminən 45–55 manat göstərir. Azerbaijan.travel portalı Salyanda “Kura Hotel”i tövsiyə edir. Yerli kafedə nahar bir nəfər üçün təxminən 10–20 manatdır. Qiymətlər 2026-cı ilin oktyabrına olan təxmini rəqəmlərdir.
| Gün | Vaxt | Plan |
|---|---|---|
| 1-ci gün | Səhər | Bakıdan erkən çıxış, Şirvan Milli Parkı: ceyranlar və quş müşahidəsi |
| 1-ci gün | Günorta | Salyan: Kür sahili, nahar, Babazənən palçıq vulkanı |
| 1-ci gün | Axşam | Neftçalaya keçid, gecələmə |
| 2-ci gün | Səhər | Qızılağac Milli Parkı: körfəz sahilində quş müşahidəsi (bələdçi ilə) |
| 2-ci gün | Günorta | Neftçala şəhəri və Kür mənsəbi ətrafı, nahar |
| 2-ci gün | Axşam | Bakıya qayıdış (2,5–3 saat) |
Vaxtınız yalnız bir gündürsə, Şirvan Milli Parkı və Salyanla kifayətlənin. Qış aylarında səhər soyuq və küləkli ola bilər, durbin və isti geyim götürün. Bütün milli parkların siyahısı və giriş qaydaları üçün saytımızdakı “Azərbaycanın milli parkları” yazısına baxın.
Tez-tez verilən suallar
Bakıdan Salyana neçə kilometrdir?
Avtomobil yolu ilə təxminən 130–150 km, Neftçalaya isə 180 km-ə yaxındır. Yol 2–3 saat çəkir.
Salyana qatarla getmək olarmı?
Xeyr. Ələt–Astara xətti Salyandan keçsə də, 2026-cı ilin oktyabrı etibarilə orada sərnişin qatarı işləmir. Avtobus və ya avtomobil seçin.
Şirvan Milli Parkında neçə ceyran var?
Azerbaijan.travel portalına görə 7–8 min. 1960-cı ildə burada cəmi 77 ceyran qalmışdı.
Quş müşahidəsi üçün hansı ay daha yaxşıdır?
Qışlayan su quşları üçün noyabr–mart, köçəri növlərin müxtəlifliyi üçün aprel–may və sentyabr–oktyabr ayları.
Neftçalada nərə balığı və kürü almaq qanunidirmi?
2010-cu ildən Xəzərdə nərəkimilərin sənaye ovu qadağandır. Sənədsiz satılan nərə balığı və kürü qanunsuz ovun məhsulu ola bilər, onu almayın.
Mənbə: Vikipediya – Şirvan Milli Parkı, Azerbaijan.travel – Şirvan Milli Parkında quş müşahidəsi, Azerbaijan.travel – Qızılağac Milli Parkında quş müşahidəsi, President.az – Qızılağac Milli Parkı haqqında Əsasnamə, IDEA – Qızılağac Milli Parkı, IUCN – Qafqazda ceyranların reintroduksiyası, Vikipediya – Qızılağac qoruğu, KBA – Qızılağac, Vikipediya – Kür çayı, Vikipediya – Salyan rayonu, Vikipediya – Neftçala rayonu, Vikipediya – Neftçala, Report.az – nərəkimilər, Report.az – balıq ovuna moratorium, JAMnews – Neftçala yod zavodu, Bankwatch – Azer-Yod
Şərhlər