Azərbaycan futbol millisi ilk beynəlxalq oyununu 17 sentyabr 1992-ci ildə Gürcüstanın Qurcaani şəhərində Gürcüstana qarşı keçirib və 3:6 hesabı ilə məğlub olub. Komanda indiyədək Dünya və ya Avropa çempionatının final mərhələsinə çıxmayıb. Ən çox oyun keçirən futbolçu Rəşad Sadıqovdur (111 oyun), ən çox qol vuran isə kapitan Emin Mahmudovdur (16 qol). Ən böyük qələbə 2026-cı ilin martında Sent-Lusiyaya qarşı 6:1, ən ağır məğlubiyyət 1995-ci ildə Fransaya qarşı 0:10 hesabıdır. FIFA reytinqində ən yüksək mövqe 73-cü yerdir (2014), iyul 2026 reytinqində isə millimiz 126-cı pillədədir. Sentyabr 2025-dən baş məşqçi Ayxan Abbasovdur.
Qısa tarix: 1992-ci ildən bu günə
Azərbaycan Futbol Federasiyaları Assosiasiyası (AFFA) müstəqillik bərpa olunduqdan sonra yaradılıb, ölkə 1994-cü ildə FIFA və UEFA-ya üzv qəbul edilib. Qurcaanidəki ilk matçda meydana çıxan futbolçular arasında sonradan millinin rekordçu bombardiri olacaq Qurban Qurbanov da var idi. 1990-cı illərdə komanda əsasən yerli futbolçulardan ibarət idi və seçmə turnirlərdə ağır məğlubiyyətlər yaşayırdı – 6 sentyabr 1995-ci ildə Oserdə Fransaya 0:10 uduzması bu dövrün simvoluna çevrildi.
2000-ci illərdə federasiya xarici mütəxəssislərə üz tutdu: braziliyalı dünya çempionu Karlos Alberto Torres, sonra isə alman Berti Fogts komandanı çalışdırdı. Fogtsun altı ilə yaxın sürən dövründə milli daha intizamlı oyun nümayiş etdirməyə başladı. 2015-ci ildə Bakı Olimpiya Stadionunun açılması ilə komanda yeni ev arenası qazandı.
Dünya və Avropa çempionatı seçmə mərhələləri
Azərbaycan 1996-cı il Avropa çempionatının seçmə mərhələsindən başlayaraq bütün AVRO və DÇ seçmə turnirlərində iştirak edib, lakin final mərhələsinə vəsiqə qazanmayıb. Əsas yadda qalan nəticələr bunlardır:
- AVRO-2012 seçməsi: 7 sentyabr 2010-cu ildə Bakıda Türkiyə üzərində 1:0 hesablı qələbə – millinin tarixindəki ən səs-küylü nəticələrdən biri.
- DÇ-2014 seçməsi: qrupda 4-cü yer – Fogts dövründə seçmə turnirlərindəki ən yaxşı yer.
- DÇ-2018 seçməsi: Robert Prosineçkinin rəhbərliyi ilə 10 xal toplanıb – bu, seçmə qrupunda xal rekordudur, lakin komanda altı komandalı qrupda 5-ci olub.
- AVRO-2020 seçməsi: 8 oyunda yalnız 1 xal (Xorvatiya ilə heç-heçə).
- AVRO-2024 seçməsi: 2023-cü ilin noyabrında Bakıda İsveçə 3:0 qalib gəlinib.
- DÇ-2026 seçməsi: Fransa, Ukrayna və İslandiya ilə qrupda 6 oyunda 1 xal; yeganə xal 9 sentyabr 2025-ci ildə Bakıda Ukrayna ilə 1:1 heç-heçədən gəlib.
UEFA Millətlər Liqası: D və C liqaları arasında
Millətlər Liqası Azərbaycan üçün rəqabətə davamlı rəqiblərlə oynamaq imkanı yaradıb. Komandanın mövsümlər üzrə nəticələri:
| Mövsüm | Liqa | Qrupda yer | Nəticə |
|---|---|---|---|
| 2018/19 | D liqası | 2-ci | C liqasına yüksəliş (format genişlənməsi ilə) |
| 2020/21 | C liqası | 3-cü | C liqasında qaldı |
| 2022/23 | C liqası | 2-ci | C liqasında qaldı |
| 2024/25 | C liqası | 4-cü | D liqasına düşdü |
| 2026/27 | D liqası | davam edir | 3 turdan sonra 5 xalla lider |
2026/27 mövsümündə Azərbaycan D liqasında Litva və Lixtenşteynlə eyni qrupdadır. Millimiz səfərdə Litva ilə 1:1, evdə Lixtenşteynlə 0:0 hesabı ilə heç-heçə edib, 4 oktyabr 2026-da isə Bakıda Litvaya 1:0 qalib gəlib (qol – Abdulla Xaybulayev). Qalan oyunlar noyabr ayında keçiriləcək.
Rekordçular: ən çox oyun və ən çox qol
Aşağıdakı rəqəmlər rəsmi beynəlxalq oyunlara əsaslanır və hər yeni oyunla dəyişə bilər:
| Ən çox oyun | Oyun | Ən çox qol | Qol |
|---|---|---|---|
| Rəşad Sadıqov | 111 | Emin Mahmudov | 16 |
| Maksim Medvedev | 81 | Qurban Qurbanov | 14 |
| Bədavi Hüseynov | 80 | Ramil Şeydayev | 10 |
| Aslan Kərimov | 80 | Vaqif Cavadov | 9 |
| Kamran Ağayev | 79 | Elvin Məmmədov | 7 |
| Qara Qarayev | 77 | Branimir Subaşiç | 7 |
| Mahir Şükürov | 76 | Dmitri Nazarov | 7 |
Qurban Qurbanov 1992–2005-ci illərdə 68 oyunda 14 qol vuraraq uzun müddət rekordçu olub. Emin Mahmudov bu rekordu 9 sentyabr 2025-ci ildə Ukraynaya qarşı penaltidən vurduğu qolla qırıb. Renat Dadaşov, Rauf Əliyev və Mahir Emreli kimi hücumçular da 7 qola yaxın göstərici ilə siyahının yuxarı hissəsindədir.
Ən böyük qələbələr və məğlubiyyətlər
Ən böyük qələbə: 27 mart 2026-da Sumqayıtda, FIFA Series turnirində Sent-Lusiyaya qarşı 6:1. Həmin turnirin finalında Syerra-Leone ilə 1:1 heç-heçədən sonra penaltilər seriyasında (9:8) qalib gələn Azərbaycan kubokun sahibi olub. Rəsmi turnirlərdə isə Farer adaları, San-Marino və Lixtenşteyn üzərində qazanılan qələbələr seçilir.
Ən ağır məğlubiyyət: 6 sentyabr 1995-ci ildə Oserdə Fransaya 0:10. Bundan başqa, İspaniyaya 0:6 və 2024-cü ilin noyabrında İsveçə 0:6 məğlubiyyətlər də tarixdə qalıb.
Ümumi statistika: 2026-cı ilin iyununa qədər millimiz 316 oyunda 65 qələbə, 81 heç-heçə və 170 məğlubiyyət qeydə alıb.
Baş məşqçilər
Millinin tarixində 20-dən çox baş məşqçi (o cümlədən müvəqqəti) çalışıb. Əsas adlar:
- Əhməd Ələsgərov – 1992 (ilk oyun) və 1999
- Ağasəlim Mircavadov – 1994–1995
- Kazbek Tuayev – 1995–1996
- Vaqif Sadıqov – 1997–1998, 2002
- İqor Ponomaryov – 2000–2001
- Əsgər Abdullayev – 2002–2003
- Karlos Alberto Torres (Braziliya) – 2004–2005
- Şahin Diniyev – 2006–2007
- Berti Fogts (Almaniya) – 2008–2014
- Robert Prosineçki (Xorvatiya) – 2014–2017
- Qurban Qurbanov – 2017–2018
- Nikola Yurçeviç (Xorvatiya) – 2019
- Canni De Biazi (İtaliya) – 2020–2023
- Arif Əsədov (müvəqqəti) – 2024
- Fernando Santuş (Portuqaliya) – iyun 2024 – sentyabr 2025
- Ayxan Abbasov – sentyabr 2025-dən
Avro-2016 çempionu Fernando Santuş DÇ-2026 seçməsində İslandiyaya 0:5 məğlubiyyətdən sonra vəzifəsini tərk edib, AFFA isə komandanı yerli mütəxəssis Ayxan Abbasova həvalə edib.
FIFA reytinqi və ev stadionları
FIFA reytinqində Azərbaycanın ən aşağı mövqeyi 170-ci yer (iyun 1994), ən yüksək mövqeyi isə 73-cü yerdir (iyul 2014). 2026-cı ilin aprelində FIFA Series qələbəsindən sonra komanda 3 pillə irəliləyərək 124-cü yerə yüksəlib, iyul 2026 reytinqində isə 126-cı yerdə qərarlaşıb. Reytinq hər beynəlxalq pəncərədən sonra yenilənir, buna görə cari yeri fifa.com saytında yoxlamağınız tövsiyə olunur.
Bakı Olimpiya Stadionu (təxminən 69 min tamaşaçı) 2015-ci ildən millinin əsas ev arenasıdır; burada 2019-cu ildə UEFA Avropa Liqasının finalı və AVRO-2020-nin dörd oyunu keçirilib. Daha əvvəl əsas meydan olan Tofiq Bəhramov adına Respublika Stadionu (təxminən 31 min yer) bu gün də tez-tez istifadə olunur. Bundan başqa, millimiz Lənkəran, Sumqayıt və Gəncə stadionlarında, eləcə də Bakının klub arenalarında oynayıb.
Tez-tez verilən suallar
Azərbaycan millisi ilk oyununu nə vaxt keçirib?
17 sentyabr 1992-ci ildə Qurcaanidə Gürcüstana qarşı; oyun 3:6 hesabı ilə uduzulub.
Millinin ən çox qol vuran futbolçusu kimdir?
Emin Mahmudov – 16 qol. O, 2025-ci ildə Qurban Qurbanovun 14 qollu rekordunu qırıb.
Ən çox oyun keçirən futbolçu kimdir?
Rəşad Sadıqov – 111 rəsmi oyun.
Azərbaycan millisinin indiki baş məşqçisi kimdir?
Oktyabr 2026 etibarilə Ayxan Abbasov; o, 8 sentyabr 2025-ci ildə Fernando Santuşu əvəz edib.
Azərbaycan nə vaxtsa AVRO və ya Dünya çempionatına çıxıbmı?
Xeyr. Ən yaxşı seçmə nəticəsi DÇ-2014 seçməsində qrupda 4-cü yer, xal rekordu isə DÇ-2018 seçməsindəki 10 xaldır.
Millinin ən böyük qələbəsi hansıdır?
27 mart 2026-da Sent-Lusiyaya qarşı 6:1. Ən ağır məğlubiyyət isə 1995-ci ildə Fransaya 0:10-dur.
Şərhlər